το μη μετρείν εαυτόν...
...Πρώτη μεγάλη αρετή είναι το μη μετρείν εαυτόν, να μη με νοιάζει που έχω φθάσει, αν έχω αρετή, αν έχω αμαρτίες, τι άνθρωπος είμαι. Απαλλάσσομαι από την αγωνία, από τον βραχνά του τι έχω κάνει και τι δεν έχω κάνει: Για να δω, έχω γίνει ταπεινός; σε ποιο βαθμό έφθασα; ο άλλος μου φαίνεται πιο καλός από μένα, πρέπει να τον ξεπεράσω· Τι πέτυχα μέχρι τώρα; τι μου έδωσε ο Θεός; εφαρμόζω το θέλημά Του; έχω αγνότητα; η προσευχή μου ανεβαίνει στον ουρανό; Όλα αυτά είναι μέτρημα του εαυτού μου.
Ο άνθρωπος που ζυγίζει τον εαυτό του, για να επισημάνη την καλωσύνη του, την πρόοδό του ή την υποχώρησί του, περιπίπτει ή σε φιλοδοξία, όπως έχομε πει, ή σε μειονεξία· περιπίπτει στην κοιλία της πονηρής καταθλίψεως, της λύπης δηλαδή και τελικώς της απογοητεύσεως.
Άνθρωπος ο οποίος μετρά τον εαυτό του δεν μπορεί να προκόψη, διότι του λείπει η εμπιστοσύνη στον Θεόν. Νομίζει ότι κάτι είναι, ό,τι κάτι μπορεί να κάνη, και δεν καταλαβαίνει ό,τι βάζει τον Θεόν σε πειρασμό. Λέγει: Έχω ζητήσει από τον Θεόν να κάνη καλά την μητέρα μου, να μου χαρίση πραότητα, να νοιώθω στην προσευχή μου την άφεσι των αμαρτιών μου. Τα πέτυχα αυτά;
Τι τρομερός πειρασμός για τον Θεόν! Είναι σαν να τον καθίζω στο σκαμνί και να του λέγω: Θεέ μου, σου ζήτησα και δεν μου
έδωσες. Σου χτύπησα και δεν μου άνοιξες, σε παρακάλεσα και δεν με άκουσες. Κρίνω και αδικώ τον Θεόν και τελικά τον χάνω, οπότε η ζωή μου γίνεται κουρέλια. Άφησε τον Θεόν να κάνη την δουλειά του, και εσύ αγωνίσου μόνον και μόνον για να παρίστασαι ενώπιον του. Αφ’ ης στιγμής προσδοκάς κάτι, αποτυγχάνεις.
Ο Δαβίδ, όσες φορές ομιλεί περί εμφανίσεως του ενώπιον του Θεού, ταπεινώνεται και ζητάει να τον δη ο Θεός, πηγαίνει να οφθή υπό του Θεού και όχι να δη τον Θεόν. Είναι ρεαλιστής ο Ψαλμωδός . Παρόμοιες εκφράσεις συναντάμε σε όλους τους ανθρώπους οι οποίοι ζητούν τον Θεόν. Παρίστανται ενώπιον του Κυρίου, με την γνώσι ότι ο Κύριος βλέπει τα πάντα και επομένως και αυτούς. Έτσι, βρίσκονται μέσα στην πανταχού παρουσία και κυριότητα του Κυρίου. Έχει λοιπόν μεγάλη σημασία το να μη μετρά κανείς τον εαυτό του, γιατί έτσι δεν πίπτει στον σατανικό πειρασμό να χάνη κάθε καρπό.
Δεύτερη μεγάλη αρετή είναι το φέρειν ύβριν, το να μη με νοιάζει πως μου φέρεται ο άλλος. Εγώ θα του ζητήσω νερό, αυτός θα μου πη, άφησε με. Θα του ζητήσω βοήθεια, θα μου αρνηθή. Θα του πω, γιατί κάνεις φασαρία, άφησε με λίγο να κοιμηθώ, είμαι κουρασμένος, θα μου πη, εσένα θα κοιτάζω τώρα; και θα συνεχίση πιο πολύ να κτυπά. Να μη με πειράξη καθόλου ό,τι και αν μου πη. Διότι ο άνθρωποι ζουν την δραματικότητα της μοναξιάς τους, της αδυναμίας τους, των παθών τους, του αγώνα τους, και δεν ξέρουν πώς να συμπεριφέρωνται. Όταν λοιπόν περιμένω οι άλλοι να αλλάξουν στάσι, αποδεικνύω ό,τι δεν έχω Θεόν. Αντίθετα, έχω Θεόν, αφ ης στιγμής διευθετώ την ζωή μου ανάλογα με το πως με θέλει ο άλλος.
Τρίτη μεγάλη αρετή είναι το μη ονομασθήναι σε εν πάση διαταγή του κόσμου τούτου. Διαταγή σημαίνει συναρίθμησις, συμπερίληψις, αναγνώρισις, τοποθέτησις. Άρα, το νόημα της φράσεως είναι: να μη με σκέπτωνται οι άλλοι, να μη με υπολογίζουν, να μη μου δίνουν θέσι, να είμαι ει δυνατόν ο πιο ξεχασμένος στην γενιά μου, στο συγγενολόι μου, στο μοναστήρι μου. Παρατηρήστε τον εαυτό σας και θα το διαπιστώσετε. Γίνεται κάτι που δείχνει κάποια προτίμησι; Αμέσως θα πούμε: Πως θα με κρίνουν εμένα, πώς θα με δουν; Μόλις μας λένε έναν έπαινο, όταν δείχνουν πως μας εκτιμούν, πώς μας τιμούν,. πως μας λογαριάζουν, ευχαριστούμεθα και λέμε: Μα τι υπέροχος άνθρωπος είναι αυτός! Αν μας μιλήσουν όμως για άλλους, αν τους επαινέσουν, ποτέ δεν θα τους χωνέψη η καρδιά μας. Αντιδράμε από μέσα μας, χωρίς να το καταλάβωμε.
Διαταγή λοιπόν σημαίνει το να μας συντάξουν, να μας διατάξουν σε μιά θέσι. Ο αββάς Ησαΐας όμως μας λέγει, όχι μόνον να μη θέλωμε να μας δώσουν καλή θέσι στην καρδιά τους και ανάμεσα τους, αλλά ούτε καν να θέλωμε να μας θυμούνται· να είμαστε οι άνθρωποι που ξέρομε ότι η θέσις μας είναι εν μέσω των αγγέλων και όχι εν μέσω των ανθρώπων.
Εάν γάρ αγωνίση ταύτα κτήσασθαι, όταν αγωνίζωμαι να μη μετράω τον εαυτό μου, να μη με νοιάζει πως μου φέρονται οι άλλοι, τότε, αυτά σοι τους στεφάνους της ψυχής ετοιμάσουσιν, αυτές οι αρετές θα μου δώσουν τους στεφάνους.
Αρχιμ. Αιμιλιανού Σιμωνοπετρίτου
ΛΟΓΟΙ ΑΣΚΗΤΙΚΟΙ
“ΠΕΡΙ ΛΟΓΙΣΜΩΝ, ΑΠΟΤΑΓΗΣ ΚΑΙ ΞΕΝΙΤΕΙΑΣ”
