...ΠΕΡΙ ΜΝΗΜΟΣΥΝΩΝ
Κατά τήν ἑορτή τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ δέν τελοῦνται μνημόσυνα λόγω τοῦ ὕψους τῆς δεσποτικῆς ἑορτῆς, «φερούσης τά ἴσα τῆς ἁγίας καί Μεγάλης Παρασκευῆς». Εἰδικά γιά τήν Ὕψωση ἀρκεῖ ὁ λόγος τῆς ἰσότητος πρός τήν Μεγάλη Παρασκευή, τῆς ἀποκλειστικῆς της δηλαδή καθιερώσεως στή μνήμη τοῦ Σταυροῦ - τοῦ σταυρικοῦ δηλαδή πάθους - τοῦ Κυρίου. Κατά τήν Μεγάλη Παρασκευή, ἐκτός πάσης ἀντιλογίας, δέν τελοῦνται μνημόσυνα κεκοιμημένων· κατ' ἀναλογίαν οὔτε καί κατά τήν Ὕψωση. Ἄς ὑπομνησθεῖ ὅτι κατ’ αὐτή δέν μπόρεσε νά ἐπιβιώσει οὔτε ἡ μνήμη - μνημόσυνο κατά κάποιο τρόπο καί αὐτή - τοῦ μεγάλου πατρός τῆς Ἐκκλησίας Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, πού κοιμήθηκε μέν στίς 14 Σεπτεμβρίου τοῦ ἔτους 407, ἀλλά ἡ μνήμη του μετετέθη «διά τήν ἑορτήν τοῦ Τιμίου Σταυροῦ» στίς 13 Νοεμβρίου, «ὡς μή δυνατόν συντελεῖσθαι τῇ Ὑψώσει» κατά τό Συναξάριο. Ἄν αὐτό ἴσχυσε γιά τή μνήμη τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου, πολύ περισσότερο πρέπει νά ἰσχύει γιά τά μνημόσυνα τῶν κεκοιμημένων χριστιανῶν πατέρων καί ἀδελφῶν μας.
Κατ’ αὐτή βέβαια τελεῖται ἡ νεκρώσιμος ἀκολουθία καί διαβάζονται τρισάγια στούς τάφους τῶν νεκρῶν. Ὁμοίως μνημονεύονται ὀνόματα κεκοιμημένων στήν προσκομιδή καί στά δίπτυχα της θείας λειτουργίας καί κατά τήν ἡμέρα αὐτή, ὅπως καθ’ ὅλες τίς ἡμέρες τοῦ ἔτους. Αὐτό ὅμως δέν μπορεῖ νά προσαχθεῖ μέ κανένα τρόπο ὡς ἐπιχείρημα ὑπέρ τελέσεως μνημοσύνων κατά τήν ἑορταστική σύναξη τῆς Ἐκκλησίας τήν ἡμέρα τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, πού ἔχει ὡς «θέμα μόνον» τό σωτήριο πάθος. Κατά συνέπεια δέν τελοῦνται μνημόσυνα κατά τήν ἑορτή τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ.
Ιωάννη Φουντούλη
(Λειτουργιολόγου)
