...Η στενοχώρια, η θλίψη και η κατάθλιψη σαν ένα μαύρο σύννεφο σκεπάζει συχνά τη ζωή των ανθρώπων. Νεώτερες στατιστικές φανερώνουν καθαρά την επιδημία της κατάθλιψης σε όλες τις ηλικίες. Το φαινόμενο είναι λίαν ανησυχητικό. Η ελληνική κοινωνία προσλαμβάνοντας τον δυτικό τρόπο ζωής παρέλαβε και το άγχος της. Η κατάσταση αυτή προσβάλλει πρώτα τον πνευματικό κόσμο του ανθρώπου, πληγώνει το πνεύμα και κατόπιν το νευροφυτικό σύστημα και σμπαραλιάζει το σώμα. Βλέπεις νέους σαν γεροντάκια. Η ψυχή είναι άμεσα συνδεδεμένη με το σώμα και το σώμα με την ψυχή‚ το ένα επηρεάζει το άλλο με ταχύ ρυθμό.
Η ψυχή δεν πλάσθηκε από τον Θεό για να πιέζεται, άγχεται, ταράζεται και συγχύζεται, αλλά για να ειρηνεύει, να γαληνιά, να ελπίζει, να υπομένει, ν’ αγαπά και να χαίρεται. Η μη εμπιστοσύνη στον Θεό και τον πλησίον δημιουργεί συνήθως την αγχωτική στενοχώρια. Η ολιγοπιστία αυξάνει την ανασφάλεια, την ανησυχία, την αγωνία και την απιστία. Κατάληξη είναι η δαιμονική απόγνωση. Κύρια αιτία ο πολύς εγωισμός, που σκοτίζει τον νου κι εξαίρει τη φιλαυτία. Η πίστη συνδράμει στην απελευθέρωση του ανθρώπου από τα δεσμά του ατομισμού και του εγωκεντρισμού. Η φιλαδελφία και φιλανθρωπία φυτεύει στην καρδιά του ανθρώπου το πανεύοσμο άνθος της ειρήνης, που έχει ως λίπασμα πάντοτε την ευαγγελική αυτοθυσιαστική αγάπη. Η εμπιστοσύνη στον Θεό καλλιεργεί την προσευχή και η ταπεινή δέηση απολυμαίνει την ψυχή από μικρόβια άγχους, αβεβαιότητος κι απελπισίας. Το έργο αυτό ολοκληρώνεται με τη συνειδητή μετοχή στη μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας.
Σήμερα όμως ο άνθρωπος δεν ζητά ριζικές λύσεις στα προβλήματά του, αλλά πρόχειρες, γρήγορες και φθηνές. Έτσι με την παραμικρότερη στενοχώρια γεμίζει αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Τα προμηθεύεται και τα καταναλώνει ευχάριστα ακόμη και προληπτικά προκειμένου να μην κουρασθεί. Πάντοτε υπήρχαν δυσκολίες στη ζωή και ο άνθρωπος είχε στενοχώρια, θλίψη και κατάθλιψη. Σήμερα όμως η κατάθλιψη έχει πάρει μια κυρίαρχη θέση. Οι ψυχίατροι μιλούν για σοβαρή ψυχική ασθένεια. Η ασθένεια βέβαια δεν είναι τωρινή. Ο Ιπποκράτης την ονόμαζε μελαγχολία, γιατί πίστευε ότι την προκαλούσε μια αυξημένη ποσότητα μέλανης — μαύρης χολής στο μυαλό του ανθρώπου. Ο καταθλιπτικός συνήθως διακατέχεται από συναισθήματα βαθιάς λύπης, άγχους, φοβιών, ενοχών, τύψεων κι εμμονών. Καταστάσεις ανίας, κοπώσεως, απογοητεύσεως άλγους και δυσφορίας τον διακατέχουν. Αποτέλεσμα είναι αϋπνία ή πολυυπνία, ανορεξία ή πολυφαγία, εξάντληση και αδυναμία. Υπάρχουν όμως μερικές φορές και τάσεις αυτοκτονίας, πέλαγος ψευδαισθήσεων, φοβερών μειονεξιών και φαντασιώσεων απειλητικών.
Οι δύσκολες πράγματι αυτές καταστάσεις για την πλούσια ορθόδοξη παράδοσή μας και την εμπειρία μας δεν είναι άγνωστες. Μάλιστα ερμηνεύονται εύστοχα, κρίνεται η προέλευσή τους και σηματοδοτείται η πορεία τους. Από κατάθλιψη πάσχουν όσοι κτυπήθηκαν από συναισθήματα πλήξης, ανίας‚ ανικανοποίητου, ανολοκλήρωτου κι απαισιοδοξίας. Ακόμη η υπέρμετρη κι αδικαιολόγητη λύπη, η νοσηρή υπερευαισθησία και πεσιμιστική διάθεση μπορούν να προκαλέσουν κατάθλιψη, όπως ακόμη η παγερή μοναξιά, ο μεγάλος φόβος και η βαθιά έλλειψη ουσιαστικού νοήματος ζωής…
...Ο Θεός γνωρίζει καλά ότι όλοι είμεθα αδύναμοι, ευόλισθοι, παρασυρόμενοι, νωχελείς κι απρόσεκτοι. Γι’ αυτό μας έδωσε το μυστήριο της θείας και Ιεράς εξομολογήσεως. Έτσι ώστε οι κουραστικές τύψεις και οι βαριές και απειλητικές ενοχές από τις αμαρτίες μας να εξαγορεύονται να συγχωρούνται με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος και να εξαλείφονται. Ανεξομολόγητες αμαρτίες που παραμένουν στην καρδιά δημιουργούν τύψεις κι ενοχές που φθείρουν ταλαιπωρούν και τυραννούν τον άνθρωπο. Τελικά τον οδηγούν στην κατάθλιψη. Ο τακτικά, συνειδητά, καθαρά και μετανοημένα εξομολογούμενος είναι πολύ δύσκολο να φθάσει στην κατάθλιψη. Μη η ντροπή, η κρυφή οίηση και η εκζήτηση σπουδαίου πνευματικού μας κάνει να μένουμε αγιάτρευτοι και να νομίζουμε ότι πάμε καλά…
Μοναχού Μωϋσέως Αγιορείτου
Από το βιβλίο «Η εύλαλη σιωπή»
